جمیله شیخی(Jamileh Sheikhi)

جمیله شیخی (۹ اردیبهشت ۱۳۰۹ – ۲ خرداد ۱۳۸۰) بازیگر ایرانی بود. او ابتدا شاگرد کسانی مانند فاخره صبا، شاهین سرکیسیان و مهدی فروغ بود و فعالیت خود را در سال ۱۳۳۶ با نمایش پدر اثر آوگوست استریندبری آغاز کرد تا اینکه به استخدام رسمی ادارهٔ تئاتر درآمد.

شیخی برای بازی در فیلم مسافران به کارگردانی بهرام بیضایی در سال ۱۳۷۰ جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر گرفت. او سال ۱۳۷۵ نیز برای لیلا به کارگردانی داریوش مهرجویی، جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره فیلم فجر را به دست آورد.

زندگی شخصی

جمیله شیخی ۹ اردیبهشتِ ۱۳۰۹ در تبریز زاده شد. او دختر چهارم سرهنگ جهانگیر شیخ‌وینسکی و همسرش سعادت بود. فاصلهٔ سنی او با خواهرانش نشان می‌دهد که دوران کودکی را عمدتاً به‌عنوان تنها فرزند خانواده سپری کرده است.

در سال ۱۳۲۰، هم‌زمان با ورود ارتش سرخ طی اشغال ایران در جنگ جهانی دوم و در پی شایعات مربوط به انتقام‌گیری بلشویک‌ها از مهاجران روس، خانوادهٔ شیخی بار دیگر برای حدود یک سال به ترکیه مهاجرت کردند.

شیخی از کودکی به تشویق پدر و مادرش که خانواده‌ای فرهنگ‌دوست بودند، در نمایش‌های مدرسه بازی می‌کرد و در دبیرستان به شرکت در جلسات انجمن ادبی و اجرای نمایش می‌پرداخت. در سال ۱۳۲۸، زمانی که او ۱۵ ساله بود، پدرش درگذشت.

شیخی در سال ۱۳۳۵ با هلال پسیانی، افسر نیروی هوایی، ازدواج کرد و سال بعد صاحب پسری به نام آتیلا شد. هلال پسیانی زمانی که آتیلا یک‌ساله بود، درگذشت. شیخی در سال ۱۳۴۵ با مهدی قریشی، مدیر داخلی ادارهٔ هنرهای دراماتیک و سپس دانشکدهٔ هنرهای دراماتیک، ازدواج کرد. او صاحب فرزند دیگری به‌نام آتوسا شد.

حرفه

او در ابتدا از شاگردان کلاس آواز فاخره صبا بود که سپس صبا وی را به شاهین سرکیسیان معرفی می‌کند و سپس نزد استادان دیگر تئاتر از جمله مهدی فروغ به آموختن و تمرین تئاتر مشغول شد و اوّلین فعالیت حرفه‌ای خود را در سال ۱۳۳۶ با نمایش پدر اثر آوگوست استریندبری آغاز کرد تا اینکه به استخدام رسمی ادارهٔ تئاتر درآمد.
در ادارهٔ تئاتر با کمک افرادی چون حمید سمندریان، عزت‌الله انتظامی، عباس جوانمرد، محمدعلی کشاورز و جعفر والی، گروه جدید تئاتر را تأسیس کرد و فعالیت مستمر این گروه باعث آشتی دوباره مردم با تئاتر شد. در سال ۱۳۳۹ با تله‌تئاتر خودکشی به کارگردانیِ علی نصیریان وارد قاب تلویزیون ملی شد و در سال ۱۳۴۳ به عنوان کارگردان، نمایش قلب سرگشته را برای تلویزیون ساخت. او همزمان با کار در نمایش‌های تک‌پرده‌ای تلویزیون، در تئاترهای مختلف نیز اجرای نقش کرد و با کارگردان‌هایی چون حمید سمندریان، علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی، داوود رشیدی، رکن‌الدین خسروی، عباس مغفوریان و جعفر والی همکاری کرد. از معروف‌ترین نمایش‌هایی که بازی کرد می‌توان به ملاقات بانوی سالخورده اثر فریدریش دورنمات به کارگردانی حمید سمندریان، از پشت شیشه‌ها اثر اکبر رادی و بن‌بست اثر پرویز صیاد به کارگردانی علی نصیریان اشاره کرد.

شیخی برای نخستین بار در سال ۱۳۵۴ با فیلم خانه‌خراب به کارگردانی نصرت کریمی وارد سینما شد و در سال ۱۳۵۶ در مجموعهٔ تلویزیونی لحظه ساختهٔ محمد صالح‌علا بازی کرد.

در سال ۱۳۶۱ با فیلم قرنطینه ساختهٔ مسعود اسداللهی به عرصهٔ بازیگری سینما بازگشت. بعد از چند تله‌تئاتر، در سال ۱۳۶۴ با سریال طنزآوران جهان ساختهٔ داریوش مؤدبیان در قاب تلویزیون ظاهر شد و در مجموعهٔ تلویزیونی پاییز صحرا ساختهٔ اسدالله نیک‌نژاد، نقش منفی ماندگار مادرشوهر صحرا را بازی کرد اما فعالیت در تئاتر را فراموش نکرد و آن را ادامه می‌داد.

در طی دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰، همزمان با بازی در سینما، فعالیت خود را در نمایش‌های تلویزیونی گسترش داد و در تله‌تئاترهای متعدد حضور یافت که به‌یادماندنی‌ترین نقش‌آفرینی او در تله‌تئاتر دکتر فاستوس بر مبنای نمایشنامهٔ معروف کریستوفر مارلو بود و شیخی در نقش مفیستوفلس (پیشکار شیطان) ظاهر شد. همچنین بازیش در فیلم پرنده کوچک خوشبختی ساختهٔ پوران درخشنده دیده شد.

جمیله شیخی برای بازی در فیلم مسافران به کارگردانی بهرام بیضایی در سال ۱۳۷۰ که به‌یادماندنی‌ترین نقش سینمایی اوست، جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن جشنواره فیلم فجر را از دهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر گرفت.

همچنین در سال ۱۳۷۲ با مجموعهٔ تلویزیونی پدرسالار ساختهٔ اکبر خواجویی در نقش مولود خواهر ملوک، بسیار درخشان ظاهر شد. سپس در سال ۱۳۷۳ بازیگر مهمان مجموعهٔ تلویزیونی همسران ساختهٔ بیژن بیرنگ و مسعود رسام بود.

سال ۱۳۷۵ نیز برای فیلم لیلا به کارگردانی داریوش مهرجویی، جایزهٔ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل زن جشنواره فیلم فجر را از پانزدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر به‌دست‌آورد.

سال ۱۳۷۸ در مجموعهٔ تلویزیونی تولدی دیگر ساختهٔ داریوش فرهنگ که از شبکه تهران به نمایش درآمد، حضور پیدا کرد که مورد استقبال قرار گرفت.

سال ۱۳۷۹ مجموعهٔ تلویزیونی پس از باران آخرین حضور تلویزیونی او بود و سال ۱۳۸۰ فیلم کاغذ بی‌خط به کارگردانی ناصر تقوایی آخرین کار سینمایی این بانوی بازیگر پیش‌کسوت بود.

درگذشت

جمیله شیخی در روز چهارشنبه دوم خرداد ۱۳۸۰ در ۷۱ سالگی بر اثر سکته قلبی درگذشت و در روز ۶ خرداد ۱۳۸۰ در قطعه هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

آثار هنری

سینمایی

تلویزیونی

نمایش‌ها

از جمله نمایش‌هایی که جمیله شیخی در آن‌ها به ایفای نقش پرداخت، می‌توان به «ملاقات با بانوی سالخورده» (حمید سمندریان)، «از پشت شیشه‌ها» (اکبر رادی) و «بن‌بست» (علی نصیریان) اشاره کرد.

جوایز و افتخارات

جستارهای وابسته

فهرست به‌خاک‌سپردگان قطعه هنرمندان بهشت زهرا

پانویس

منابع

فرخ‌زاد، پوران (۱۳۸۱)، کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز)، تهران: نشر قطره، شابک ۹۶۴-۳۴۱-۱۱۶-۸{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
فرهنگ سریالهای تلویزیونی ایران از آغاز تا امروز؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۲۴۵، ۱۵ آذر ۱۳۷۸
سلطان شیخی بازیگر برجسته تئاتر، سینما و تلویزیون درگذشت
امید، جمال (۱۳۷۷). فرهنگ سینمای ایران. تهران: موسسه انتشارات نگاه. شابک ۹۶۴-۶۱۷۴-۸۹-۲.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
جمیله شیخی: هر کس باید سرجای خودش باشد ایسنا
جمیله شیخی در بانک جامع اطلاعات سينماى ايران

پیوند به بیرون

جمیله شیخی در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)