وینونا رایدر(Winona Ryder)

وینونا لورا هاروویتز (انگلیسی: Winona Laura Horowitz؛ زادهٔ ۲۹ اکتبر ۱۹۷۱) که با نام وینونا رایدر (Winona Ryder) شناخته می‌شود، بازیگر آمریکایی است. او نخست در اواخر دههٔ ۱۹۸۰ با ایفای نقش شخصیت‌های غیرمعمول مورد توجه قرار گرفت و در دههٔ ۱۹۹۰ با نقش‌آفرینی‌های جدی‌تر به موفقیت رسید. از جمله افتخارات رایدر می‌توان به دریافت یک جایزهٔ گلدن گلوب و نامزدی دو جایزهٔ اسکار، یک جایزهٔ بفتا و یک جایزهٔ گرمی اشاره کرد.

پس از نخستین حضور سینمایی‌اش در فیلم لوکاس (۱۹۸۶)، رایدر با بازی در کمدی بیتل‌جوس (۱۹۸۸) به شهرت رسید. نقش‌های مهم او در فیلم‌های ادوارد دست‌قیچی (۱۹۹۰)، پری‌های دریایی (۱۹۹۰) و دراکولای برام استوکر (۱۹۹۲) ادامه یافت. او دو بار پیاپی نامزد جایزهٔ اسکار شد: برای بهترین بازیگر نقش مکمل زن در عصر معصومیت (۱۹۹۳) و بهترین بازیگر زن در زنان کوچک (۱۹۹۴). آثار بعدی او شامل نقش‌آفرینی در حقیقت تلخ است (۱۹۹۴)، بوته آزمایش (۱۹۹۶)، بیگانه: رستاخیز (۱۹۹۷)، ستاره مشهور (۱۹۹۸)، دختر، ازهم‌گسیخته (۱۹۹۹) و آقای دیدز (۲۰۰۲) بود.

رایدر در اوایل دههٔ ۲۰۰۰ و پس از بازداشتش در سال ۲۰۰۱ به اتهام سرقت از فروشگاه، که توجه منفی گستردهٔ رسانه‌ها را برانگیخت، مدتی از بازیگری فاصله گرفت. او بعدها با نقش‌های کوچک‌تر در فیلم‌هایی چون پیشتازان فضا (۲۰۰۹)، قوی سیاه (۲۰۱۰) و معضل (۲۰۱۱) به سینما بازگشت. از سال ۲۰۱۶، رایدر در سریال چیزهای عجیب نقش جویس بایرز را بازی می‌کند و برای آن نامزد جایزه گلدن گلوب بهترین بازیگر زن – مجموعه تلویزیونی درام شد. او همچنین نقش خود را در دنبالهٔ کمدی-ترسناک بیتل‌جوس بیتل‌جوس (۲۰۲۴) تکرار کرد.

اوایل زندگی

وینونا لورا هوروویتز، ۲۹ اکتبر ۱۹۷۱ در وینونا، مینه‌سوتا زاده شد. او دختر سینتیا پالمر، نویسنده، تهیه‌کننده و ویراستار ویدیو و مایکل د. هوروویتز، نویسنده، ویراستار، ناشر و کتاب‌فروشی عتیقه‌شناس است. او همچنین به عنوان یک آرشیویست برای مُبَلغ داروهای روان‌گردان، تیموتی لیری (که پدرخوانده او بود) کار می‌کرد. پدرش یهودی بود (خانواده او از روسیه و رومانی مهاجرت کرده است)، و رایدر خود را یک یهودی خوانده است. برخی از خانواده‌اش در هولوکاست کشته شدند. نام خانوادگی پدرش در اصل «تامچین» بود اما زمانی که به ایالات‌متحده مهاجرت کردند به «هوروویتز» تغییر پیدا کرد.

به‌سبب دوستی پدر و مادرش با لورا هاکسلی، همسر نویسنده آلدوس هاکسلی، نام کوچکش را وینونا (نام شهر محل تولدش) گذاشتند. نام هنری او از میچ رایدر، خواننده راک معروف گرفته شد که پدر وینونا از طرفدارانش بود. پدرش، خداناباور و مادرش، بودایی بوده‌اند. اما او خودش را یهودی می‌داند. رایدر، یک برادر کوچک‌تر به‌نام یوری (به‌افتخار نخستین فضانورد شوروی، یوری گاگارین)، دو برادر و یک خواهر ناتنی از ازدواج پیشین مادرش دارد. او و خانواده‌اش زمانی‌که وینونا هفت سال داشت به کومون در الک، شهرستان مندوسینو، کالیفرنیا، جایی که با هفت خانواده دیگر در یک زمین ۳۰۰ هکتاری زندگی می‌کردند، نقل‌مکان کردند. ازآنجاکه محل زندگی‌اش، برق و تلویزیون نداشت، او وقتش را صرف خواندن کرد و از طرف‌داران سرسخت جی. دی. سالینجر شد. پس‌ازاین‌که با مادرش چند فیلم در یک نمایش خانوادگی تماشا کردند، به بازیگری علاقه‌مند شد.

او و خانواده‌اش در ۱۰ سالگی به پتالوما، کالیفرنیا نقل‌مکان کردند. ۱۹۸۳، وقتی ۱۲ ساله بود، در تئاتر کنسرواتوار سان فرانسیسکو ثبت نام کرد و آموختن بازیگری را آغاز کرد. همان سال، نزدیک بود در حادثه‌ای غرق شود و این موجب آب‌هراسی او شد. این ضربه روحی باعث شد تا مشکلاتی در صحنه‌های زیر آب فیلم بیگانه: رستاخیز پیدا کند و هر صحنه را چند بار فیلم‌برداری کنند. او در سال ۱۹۸۹ از دبیرستان پتالوما با نمره عالی فارغ‌التحصیل شد.

‎

زندگی شخصی

رایدر خانه‌هایی در سان فرانسیسکو، لس آنجلس و ویلیامزبرگ در نیویورک دارد. او یهودی است و تجربهٔ یهودستیزی داشته است. همچنین از بی‌خوابی رنج می‌برد و قربانی آزار تعقیب بوده است. او موفقیت حرفه‌ای خود را به کارگردان تیم برتون نسبت داده است.

رایدر از دههٔ بیست زندگی‌اش در فعالیت‌های خیریه مشارکت داشته و با «American Indian College Fund» همکاری کرده است؛ نهادی که به بومیان کم‌درآمد آمریکا کمک می‌کند تا به دانشگاه راه یابند.

در سال ۲۰۲۵، رایدر اشاره کرد که ممکن است در طیف اوتیسم قرار داشته باشد.

وی در فیلم ادوارد دست‌قیچی با جانی دپ آشنا شد اما با مخالفت خانواده‌اش با ازدواج آن‌ها، رابطهٔ عاشقانه‌شان پس‌ از ۳ سال به‌هم خورد. پس از آن، او با دیو پیرنر و در اواخر دهه ۱۹۹۰ با مت دیمون رابطه داشت و از ۲۰۱۱، با اسکات مکینلی هان در رابطه بوده است.

مسائل حقوقی

در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۱، رایدر در بورلی هیلز، کالیفرنیا به اتهام سرقت از فروشگاه دستگیر شد. او متهم بود که پوشاک و لوازم جانبی طراحی‌شده به ارزش ۵٬۵۰۰ دلار را از فروشگاه ساکس فیفت اونیو ربوده است. دادستانِ ناحیه‌ای لس آنجلس، استیون کولی، تیمی متشکل از هشت بازپرس تشکیل داد و چهار اتهام جنایی علیه او مطرح کرد. رایدر وکیل مدافع سلبریتی، مارک گراگوس، را برای دفاع استخدام کرد. مذاکرات در تابستان ۲۰۰۲ به نتیجه نرسید، زیرا دادستانی بر طرح اتهام جنایی (felony) و نه تخلف سبک‌تر (misdemeanor) پافشاری داشت. جوئل موبرِی از نشریه نشنال ریویو اشاره کرد که دادستانی حتی درخواست فروشگاه برای لغو اتهامات را نیز رد کرده بود.

رایدر متهم شد که بدون نسخه معتبر از داروهایی چون اکسی‌کدون، دیازپام و ویکودین استفاده کرده است، اما دادستان‌ها پس از اثبات اینکه این داروها توسط پزشکی به‌عنوان درمان تجویز شده بودند، اتهام مربوط به نگهداری مواد مخدر را کنار گذاشتند. او به جرم سرقت بزرگ و دزدی از فروشگاه محکوم شد، اما از اتهام ورود غیرقانونی (سرقت با ورود) تبرئه گردید. در دسامبر ۲۰۰۲، رایدر به سه سال آزادی مشروط، ۴۸۰ ساعت خدمات اجتماعی، پرداخت ۳٬۷۰۰ دلار جریمه نقدی و ۶٬۳۵۵ دلار غرامت به فروشگاه ساکس فیفت اونیو محکوم شد و موظف گردید در جلسات مشاوره روان‌شناسی و مشاوره ترک دارو شرکت کند. در ۱۸ ژوئن ۲۰۰۴، قاضی الدن فاکس گزارش آزادی مشروط او را بررسی کرد و با توجه به انجام ۴۸۰ ساعت خدمات اجتماعی، اتهامات جنایی به تخلفات سبک‌تر (misdemeanor) کاهش یافت. او در دسامبر ۲۰۰۵ دوران آزادی مشروط خود را به پایان رساند.

رایدر بعدها توضیح داد که این حادثه در دوره‌ای دشوار از زندگی‌اش رخ داد که دچار افسردگی بالینی بود. او افزود داروهای مسکن تجویز شده توسط یک پزشک «غیرمتخصص» قضاوتش را به‌شدت مختل کرده بود. جولز مارک لوسمن، پزشکی که این داروها را تجویز کرده بود، بعدها به دلیل تجویز غیراخلاقی دارو برای بیماران، پروانهٔ پزشکی‌اش توسط هیئت پزشکی کالیفرنیا لغو شد.

فیلم‌شناسی

سینما

تلویزیون

جوایز

مراسم اسکار

مراسم گلدن گلوب

مراسم بفتا

مراسم انجمن بازیگران

منابع

پیوند به بیرون

• وینونا رایدر در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
• وینونا رایدر در تی‌سی‌ام
• Winona Ryder در راتن تومیتوز