عمران خان(Imran Khan)
عِمران خان (متولد ۵ اکتبر ۱۹۵۲ در خانواده‌ای پشتون از قبیله غلجائی شاخهٔ نیازی با نام عِمران احمد خان نیازی)، نخست‌وزیر پیشین پاکستان است که در ۱۸ اوت ۲۰۱۸ سوگند یاد کرد و در ۱۰ آوریل ۲۰۲۲ با رأی اکثریت مجلس نمایندگان پاکستان از سمت خود عزل شد. وی سیاستمدار و بازیکن سابق کریکت است که به مدت دو دهه در پایان سده بیستم میلادی در سطح جهانی به بازی کریکت مشغول بود و پس از بازنشستگی به سیاست روی آورد. در کنار فعالیت‌های سیاسی، عمران خان یک فعال حقوق بشر، مفسر کریکت، رئیس دانشگاه برادفورد و بنیان‌گذار و رئیس هیئت امنای بیمارستان و مرکز تحقیقاتی شوکت است. حزب تحریک انصاف پاکستان به رهبری عمران خان، در انتخابات سراسری سال ۲۰۱۸ پاکستان با کسب ۱۱۰ کرسی از ۲۶۹ کرسی، اکثریت نسبی کرسی‌های مجلس پاکستان را به دست آورد. عمران خان در تاریخ ۱۰ آوریل ۲۰۲۲ توسط رئیس‌جمهور و مجلس پاکستان از سمت خود برکنار شد.
اوایل زندگی و خانواده
خان در لاهور در ۵ اکتبر ۱۹۵۲ زاده شد. هرچند برخی منابع تاریخ تولد او را ۲۵ نوامبر ۱۹۵۲ نوشته‌اند، خود خان گفته که این اشتباه ناشی از ثبت نادرست این تاریخ در گذرنامه‌اش بوده است. او تنها پسر اکرام‌الله خان نیازی، مهندس عمران، و همسرش شوقت خانم بود و چهار خواهر دارد.
خان از پشتون‌های پنجاب و از تبار نیازی از جانب پدرش است، و گفته یکی از نیاکانش حیبت‌خان نیازی، سردار برجستهٔ شیر شاه سوری و والی پنجاب در سدهٔ شانزدهم میلادی بوده است. خانوادهٔ مادری او از بورکیها بودند و چندین بازیکن کریکت از این طایفه برخاسته‌اند، از جمله پسرعموهایش جاوید بورکی و ماجد خان. بورکیها (برکی) که ارموری هم نامیده می‌شوند از اقوام دیرین ایرانی‌زبان از شاخه ایرانی شرقی هستند. بر پایهٔ نوشتهٔ خالد احمد، عمران خان همچنین از نوادگان پیر روشن، صوفی و بنیان‌گذار جنبش روشانیه است که از کانیگرم در وزیرستان جنوبی می‌آمد. خانوادهٔ مادری او قرن‌ها در نزدیکی جالندهار می‌زیستند و پس از استقلال ۱۹۴۷ به پاکستان مهاجرت کردند.
او در کالج ایچیسن و مدرسهٔ کلیسای جامع لاهور درس خواند. در ۲۰۲۱ فاش کرد که در میانهٔ دههٔ ۱۹۶۰ عضو تیم هاکی Colts بوده است. سپس در سپتامبر ۱۹۷۱ به مدرسه دستور زبان سلطنتی وُرسِستر در انگلستان رفت و در کریکت درخشید. او در جنگ ۱۹۷۱ هند و پاکستان برای تأمین هزینه‌ها در یک فروشگاه در انگلستان کار پاره‌وقت می‌کرد، از جمله شستن ظرف و بریدن پنیر، اما پس از ده روز به دلیل اختلاف با یکی از کارکنان اخراج شد.
در ۱۹۷۲، پس از رد درخواستش از دانشگاه کمبریج، وارد کالج کیبل، آکسفورد شد و فلسفه، سیاست و اقتصاد خواند و در ۱۹۷۵ فارغ‌التحصیل شد. پل هیز که علاقه‌مند به کریکت بود، در پذیرش او نقش داشت.
در دههٔ ۱۹۸۰، خان از نوشته‌های محمد اقبال، شاعر-فیلسوف و علی شریعتی، نویسنده و جامعه‌شناس ایرانی، و نیز چارلز لی گای ایتون، دیپلمات بریتانیایی مسلمان‌شده الهام گرفت. او این آثار را برانگیزاننده و تأثیرگذار در فهم عمیق‌ترش از اسلام دانست، به‌ویژه در زمینهٔ ظرفیت آن برای ایجاد جامعه‌ای عادلانه و سازگار با هویت غربی.
نخست‌وزیری پاکستان
عمران خان در روز شنبه ۱۸ اوت ۲۰۱۸ به‌عنوان بیست و دومین نخست‌وزیر پاکستان از زمان استقلال سوگند یاد کرد. در مراسم سوگند که در کاخ ریاست‌جمهوری برگزار شد، بسیاری از نظامیان، شخصیت‌های تراز سیاسی، هنرمندان، ورزشکاران و بازیکنان سابق تیم ملی کریکت پاکستان که در سال ۱۹۹۲ با کاپیتانی عمران خان قهرمان جهان شده بود، شرکت داشتند. وی وعده داد که با فقر و فساد در کشور مبارزه کند.
واکنش‌ها
- ترزا می، نخست‌وزیر بریتانیا در پیامی برای دیدار با عمران خان ابراز بی صبری کرد و بر حکومت قانون و احترام به حقوق شهروندان تأکید کرد
ایدئولوژی
عمران خان که الگوی خود را اقبال لاهوری، شاعر و فیلسوف پاکستانی و علی شریعتی، نویسنده و جامعه‌شناس ایرانی که در جوانی با آن‌ها آشنا شده‌بود، قرار داده عموماً پوپولیست توصیف شده‌است.
برکناری
ساعاتی پس از انحلال مجمع ملی پاکستان، وزیر کابینه پاکستان در بیانیه‌ای اعلام کرد که عمران خان رسماً از سمت نخست‌وزیری این کشور برکنار شده است. با این حال، عمران خان تا زمان انتصاب نخست‌وزیر موقت در این سمت باقی خواهد ماند.
در بیانیه دولت پاکستان آمده است: «در نتیجه انحلال مجلس پاکستان از سوی رئیس‌جمهور بر اساس بند ۱ ماده ۵۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی پاکستان در وزارت امور پارلمانی مورخ ۳ آوریل ۲۰۲۲، آقای عمران احمد خان نیازی، به‌عنوان نخست‌وزیر پاکستان به کار خود پایان داد».
پیش از این، خان به عارف علوی، رئیس‌جمهور پاکستان توصیه کرده بود که پس از رد رأی عدم اعتماد از سوی قاسم سوری، معاون رئیس‌جمهور، مجلس سفلی پارلمان را منحل کند. وی همچنین خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام شد.
پس از آن، رهبران جبهه مخالف به دیوان عالی مراجعه کردند تا راهنمایی بگیرند. دیوان عالی ضمن قبول دادخواست آنان، اخطاریه‌هایی به رئیس‌جمهور و عمران خان صادر کرد و تمامی اقدامات و دستورها آنان را مشمول حکم دادگاه دانست.
سوءقصد نافرجام
در ۳ نوامبر ۲۰۲۲، هنگام سخنرانی برای هواداران و رهبری راهپیمایی به سمت پایتخت یعنی اسلام‌آباد برای خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام پس از برکناری در تجمعی در وزیرآباد، پنجاب توسط یک مرد مسلح مورد اصابت گلوله قرار گرفت. در تصویرهایی که از کانال‌های خبری محلی پخش شد، صدای تیراندازی خودکار شنیده شد که خان را در حالی که یک بانداژ روی پایش دیده می‌شد، برده می‌شد تا سوار ماشین شود، نشان می‌داد.بنا بر گفتهٔ اعضای حزب تحریک انصاف پاکستان، شرایط خان به عنوان بحرانی توصیف نشد. در جریان تیراندازی، یکی از حامیان حزب تحریک انصاف کشته شد و هشت نفر دیگر نیز زخمی شدند. عامل این جنایت در محل دستگیر شد و مدعی شد که می‌خواهد خان را به دلیل «نفرت پراکنی و گمراه کردن مردم» هدف قرار دهد.